VẤN ĐỀ THỰC HIỆN QUYỀN CỦA TRẺ EM KHUYẾT TẬT Ở VIỆT NAM

Ngày 4 tháng 4 năm 2018, Hội nghị Tham vấn về các vấn đề trẻ em khuyết tật cho Báo cáo Quốc gia bổ sung (shadow report) việc thực hiện Công ước Quốc tế về Quyền của Người Khuyết tật được tổ chức tại Hà Nội.

Tham gia hội nghị là các đại biểu và chuyên gia nhiều lĩnh vực đến từ Liên hiệp Hội về Khuyết tật Việt Nam (VFD), Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hội Bảo trợ Quyền Trẻ em, UNICEF, CBM, các tổ chức NGO quốc tế và Việt Nam. 


Trẻ em khuyết tật chỉ được nhắc đến hết sức mờ nhạt trong Điều 7 Chương III của báo cáo và các vấn đề của trẻ em khuyết tật được báo cáo trong nội dung về trẻ em nói chung.

Qua thảo luận, hội nghị nhận ra rất nhiều vấn đề tồn tại liên quan đến việc thực hiện quyền của trẻ em khuyết tật. Các cán bộ trẻ em trong hệ thống ở cơ sở từ cấp tỉnh trở xuống còn nhiều người không hiểu khái niệm bảo vệ trẻ em là gì. Điều này dẫn đến việc thu thập thông tin số liệu, báo cáo tình trạng trẻ em và năng lực giải quyết vấn đề liên quan đến trẻ em rất yếu. Dịch vụ bảo vệ trẻ em chỉ tồn tại hiện diện trong 40 Trung tâm Bảo trợ Trẻ em trên tổng số 63 tỉnh thành phố trong cả nước (Báo cáo của Cục Trẻ em, Bộ Lao động Thương binh Xã Hội).



Báo cáo tình hình trẻ em đặc biệt là báo cáo hiện trạng trẻ em bị xâm hại bị bạo hành không có số liệu phân tổ về nhóm trẻ em khó khăn như trẻ em gái, trẻ em dân tộc, trẻ em khuyết tật... nên tình hình trẻ em khuyết tật bị xâm hại bao nhiêu, bị xâm hại như thế nào không thống kê được. Chính vì thế cũng không có thông tin về việc giải quyết vấn đề trẻ em khuyết tật bị xâm hại bị bạo hành. Tình trạng báo cáo về công tác bảo vệ trẻ em nói chung và trẻ em khuyết tật không được cập nhật, thiếu thông tin và yếu kém trong phân tích tình hình. Theo Báo cáo Trẻ em Ngoài Nhà trường (UNICEF và Bộ Giáo dục và Đào tạo 2015), có 90% trẻ em khuyết tật trong tổng số 1,1 triệu trẻ em ngoài nhà  trường nhưng công tác giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật còn bất cập và chưa được quan tâm đầy đủ. Đầu tư về cơ sở vật chất trang thiết bị và đào tạo giáo viên đã bước đầu được quan tâm nhưng nhwjn thức chung của quần chúng về các vấn đề của trẻ em khuyết tật còn rất hạn chế. Nhiều trẻ em tật nặng bị sao nhãng bị nhốt do cha mẹ còn phải đi làm kiếm thêm thu nhập. Vẫn còn sự kỳ thị và phân biệt đối xử với trẻ em khuyết tật và người khuyết tật trong cộng đồng. Chưa có tài liệu truyền thông và chương trình đào tạo kỹ năng sống về đặc điểm và nhu cầu cụ thể của trẻ em khuyết tật, các dịch vụ vui chơi giải trí cho trẻ em khuyết tật còn thiếu hoặc kém chất lượng. Năng lực của giáo viên và chất lượng giáo dục hoà nhập cho trẻ em khuyết tật còn yếu và hạn chế (Báo cáo sự Sẵn sàng Đến trường ở 8 tỉnh, UNICEF 2015).


“Phân biệt đối xử người khuyết tật là hành vi xa lamhs, từ chối, ngược đãi, phỉ bảng, có thành kiến hoặc hạn chế quyền của người khuyết tật vì lý do khuyết tật của người đó. Kỳ thị người khuyết tật là thái độ khinh thường hoặc thiếu tôn trọng người khuyết tật vì lý do khuyết tật của người đó” - Luật Người khuyết tật 2010.  Định nghĩa các dạng tật trong Luật Người khuyết tật 2010 còn thiếu nhiều dạng khuyết tật ví dụ như rối nhiễu tâm lý tình cảm, chậm phát triển, tự kỷ... dẫn đến việc thực hiện và quản lý các dịch vụ can thiệp hỗ trợ còn rất lúng túng. Môi trường xã hội còn tồn tại sự kỳ thị và phân biệt đối xử đối với trẻ em khuyết tật nói riêng và người khuyết tật nói chung.


Các đại biểu tham dự Hội nghị Tham vấn nhất trí đề xuất sửa Luật Người Khuyết tật 2015 trong thời gian tới để chỉnh sửa những điều ngáng trở việc thực hiện quyền của người khuyết tật nói chung và quyền của trẻ em khuyết tật nói riêng.
Thanh Nga

Độc giả bình luận